نپالی 1405

उन्माद । पागलपन । बहुलट्टीपना । अत्यधिक भावुकता । उन्मत्त मानसिकता । मन ठेगान नहुने, जे पायो त्यही बोल्ने र गर्ने रोग । यही उन्माद कुनै व्यक्तिमा देखियो भने मानसिक रोग भन्ने गरिन्छ । त्यही रोग सामूहिक वा साम्प्रदायिक रूपमा प्रकट भयो भने के भन्ने ?
कुनै व्यक्तिले तर्क गर्दैन, प्रश्न सोध्दैन, तथ्य देख्दैन, बरू आँखा चिम्लेर विश्वास गर्छ, भक्तिभाव देखाउँछ, जुझारूपना देखाउँदै मर्न-मार्न समेत तयार हुन्छ, त्यस्ता व्यक्तिहरूको उन्मादी भीडलाई के नाम दिने ? अन्यलाई घृणा गर्ने मुसोलिनी र हिटलर मात्रै होइनन्, अन्धविश्वास, भक्तिभाव, जुझारूपनाका साथ उन्मादी व्यवहार देखाउने जुनसुकै व्यक्ति र भीड/ बथानलाई पनि फासीवादी भन्न सकिन्छ कि ?
चाहे जुनसुकै ठाउँका किन नहोस्, आफ्नो नस्ल, वर्ण, जात, जाति लिङ्ग, धर्म, क्षेत्र, राष्ट्र वा सम्प्रदायलाई मात्रै श्रेष्ठ, पवित्र, शुद्ध ठान्दै; अरूलाई नीच, हीन, अशुद्ध र परायासँगै शत्रु नै मान्दै, व्यापक रूपमा घृणा, निषेध, दमन, उत्पीडन र हिंसाको शिकार बनाउनेहरू सबै फासीवादी त होइनन् ? लोकप्रियतावादको घोडा चढ्दै, विगतमुखी भाष्यको खेती गर्दै, नागरिकलाई अतार्किक, जुझारू र उन्मादी भीड/बथान बनाउँदै हिँड्ने जुनसुकै शासक वा शासित फासीवादका संवाहक त होइनन् ?